Прегледај по Аутор "Ljiljana Kozić"
  • Ставка
    Uticaj selektivnog agoniste A3 receptora adenozina, piklidenozona, na fenotipske i funkcionalne karakteristike humanih ćelija periferne krvi, in vitro/
    (Univerzitet u Istočnom Sarajevu, Medicinski fakultet Foča, 2025) Ljiljana Kozić
    A3 receptor je široko eksprimiran u različitim tkivima, kao i na površini imunskih ćelija (neutrofila, monocita, eozinofila, makrofaga, dendritskih ćelija). Humani A3 je G proteinski receptor sa C terminalnim regionom okrenutim intraćelijski, i 7 transmembranskih regiona, sa serinskim i treoninskim ostacima kao mjestima fosforilacije. S obzirom na ekspresiju receptora u fiziološkim i patološkim uslovima, istraženi su različiti agonisti, antagonisti i modulatori A3 receptora. U poslednje dvije decenije, A3 adenozinski receptor biva prepoznat kao potencijalna terapijska meta u borbi protiv inflamacije i tumora. Osim kao terapijski cilj, A3 receptor biva prepoznat kao biološki marker bolesti, zbog prekomjerne ekspresije u ćelijama imunskog sistema i tumorskim ćelijama, u odnosu na zdrave ćelije. Piklidenozon (CF101, IB MECA), selektivni agonist A3 receptora, se nalazi u kliničkim ispitivanjima za liječenje psorijaze. Iako podaci iz in vitro i in vivo studija sugerišu da piklidenozon posjeduje antiinflamacijska i imunomodulacijska svojstva, tačni mehanizmi u osnovi ovog procesa su još uvijek nepoznati. Ciljevi istaživanja ove doktorske disertacije su bili da se ispita citotoksičnost piklidenozona na modelima neutrofilnih granulocita i mononuklearnih ćelija periferne krvi (PBMCs, engl. peripheral blood mononuclear cell) zdravih davaoca, efekat necitotoksičnih doza lijeka na funkcionalne i fenotipske karakteristike neutrofilnih granulocita, kao i efekat lijeka na proliferaciju i produkciju proinflamacijiskih i Th polarišućih citokina od strane PBMCs. U istraživanju su korišteni neutrofilni granulociti i PBMCs zdravih dobrovoljnih davalaca. Citotoksičnost piklidenozona i njegov uticaj na proliferaciju PBMCs određeni su metodom protočne citometrije i MTT testom (od engl. 3-(4,5-dimetiltiazol-2-il)-2,5-difeniltetrazolijum bromid test).. Produkcija slobodnih kiseoničkih vrsta (ROS, od engl. reactive oxygen species) od strane neutrofila analizirana je metodom hemiluminiscencije pomoću luminola nakon stimulacije sa fMLP (od engl. N-formylmethionyl-leucyl-phenylalanine) i PMA (od engl. phorbol 12-myristate 13-acetate), dok je intenzitet NEToze (od engl. neutrophil extracellular trap formation) procijenjen metodom Sytox Green fluorescencije na fluorometru kod PMA- i CAI- (od engl. calcium ionophore) stimulisanih neutrofila. Dodatno, u cilju ispitivanja mogućih mehanizama djelovanja piklidenozona, sprovedeni su posebni eksperimenti sa pretretmanom antagonistom adenozinskog A3 receptora, MRS1220, u esejima koji su se odnosili na produkciju ROS-a i intenzitet NEToze. Fenotipske karakteristike neutrofila određene su protočnom citofluorometrijom nakon stimulacije fMLP i fMLP + TNF-α (od engl. tumor necrosis factor alpha). ELISA metodom (od engl. enzyme-linked immunosorbent assay) analizirana je produkcija citokina i enzima azurofilnih granula. Takođe, piklidenozon je smanjio produkciju neutrofilne elastaze (NE, od engl. neutrophil elastase) i mijeloperoksidaze (MPO, od engl. myeloperoxidase) kod opZY- (od engl. opsonized zymosan), fMLP- i TNF-α–stimulisanih neutrofila, kao i produkciju IL-8 (od engl. interleukin 8) kod opZY- i fMLP-stimulisanih neutrofila. Piklidenozon je u svim primijenjenim dozama (250, 500 i 1000 nM) inhibirao produkciju reaktivnih kiseoničkih vrsta kod fMLP- i PMA-stimulisanih neutrofila, dok je MRS1220 (100 nM), antagonist A3 receptora, poništio ovaj efekat kod fMLP-stimulisanih neutrofila. U svim primijenjenim dozama, lijek je smanjio intenzitet NEToze kod PMA- i CAI-stimulisanih neutrofila, a ovaj efekat je neutralisan pretretmanom sa MRS1220 (100 nM). Takođe, piklidenozon je smanjio produkciju NE i mijeloperoksidaze MPO kod opsonizovanim zimozanom (opZY, od engl. opsonized zymosan), fMLP- i TNF-α–stimulisanih neutrofila, kao i produkciju IL-8 kod opZY- i fMLP-stimulisanih neutrofila. Piklidenozon je modulirao fenotipske karakteristike neutrofilnih granulocita, što je pokazano smanjenom ekspresijom CD11b, CD18, CD66b, CD32, CD89 i CD16 kod fMLP/TNF-α–stimulisanih neutrofila, kao i povećanom ekspresijom CD181 i CD182 kod fMLP-stimulisanih neutrofila. Osim toga, lijek je inhibirao proliferaciju PBMCs i smanjio produkciju proinflamacijskih citokina TNF-α, IL-23 i IL-36. U najvećoj primijenjenoj dozi (1000 nM) suprimirao je produkciju IFN-γ i IL-5, citokina koje uglavnom produkuju Th1 i Th2 limfociti, dok je u svim primijenjenim dozama smanjio produkciju IL-17, karakterističnog za Th17 ćelije. Ovi rezultati sugerišu da piklidenozon modulira funkcionalne i fenotipske karakteristike ćelija periferne krvi in vitro. Dobijeni podaci doprinose boljem razumijevanju imunomodulacijskog djelovanja agonista adenozinskog A3 receptora , piklidenozona, na humane neutrofilne granulocite i mononuklearne ćelije periferne krvi. Nadalje, rezultati ovog istraživanja mogu poslužiti kao osnova za buduća istraživanja usmjerena na ispitivanje potencijalnog proširenja indikacija za primjenu ovog lijeka u terapiji.