Polimorfizam APOE gena kao prediktor postoperativnog kognitivnog poremećaja/

Abstract

Uvod: Postoperativni kognitivni poremećaj (POKP) se vrlo često javlja kod operisanih pacijenata. Ova, sve prisutnija komplikacija ugrožava oporavak operisanih pacijenata, narušava kvalitet života pacijenata i njihovih porodica, produžava boravak u bolnici i povećava cijenu liječenja. Pretpostavili smo da je prisustvo alela ε4 u APOE genotipu zajedno sa drugim sociodemografskim i kliničkim faktorima potencijalni prediktori za nastanak POKP sedam dana i tri mjeseca poslije operacije karcinoma debelog crijeva u opštoj anesteziji. Cilj: Ciljevi istraživanja su bili da se: odrediti zastupljenost homozigotnih i heterozigotnih APOE genotipova (ε2/ε2, ε2/ε3, ε2/ε4, ε3/ε3, ε3/ε4 i ε4/ε4) kod pacijenata sa karcinomom debelog crijeva operisanih u opštoj anesteziji; uporediti prediktivni značaj svake od alelnih varijanti (ε2, ε3 i ε4) za nastanak POKP kod gore navedenih ispitanika; utvrditi prisustvo i stepen poremećaja kognitivnih funkcija pomoću Mini-Mental State Examination (MMSE) kod pacijenata sa karcinomom debelog crijeva prije i poslije operacije te ih uporediti sa učestalošću svake od alelnih varijanti APOE gena; utvrditi povezanost između vremena trajanja operacije karcinoma debelog crijeva sa razvojem POKP i zastupljenošću alelnih varijanti APOE gena; analizirati sve značajne socidemografske faktore rizika za razvoj POKP kod navedenih pacijenata. Metode: U našem istraživanju učestvovalo je ukupno 113 pacijenata starijih od 18 godina koji su operisani u opštoj anesteziji od karcinoma debelog crijeva u periodu od 2021. do 2023. godine. Preoperativna priprema, anestezija i postoperativni tretman bili su ujednačeni i standardizovani za sve pacijente. Kognitivni status je izmjeren na osnovu MMSE, dan prije operacije, sedmi dan i tri mjeseca poslije operacije. Rezultati: Rezultati su pokazali da je na osnovu psihometrijskog testa (MMSE), 105 pacijenata (92,9%) imalo POKP sedam dana poslije operacije, a tri mjeseca poslije operacije POKP je identifikovan kod 45 pacijenata (39,8%). Došlo je do statistički značajnog poremećaja kognitivnih funkcija kod pacijenata sa APOE ε4 alelom (p=0,007) sedam dana poslije operacije. Stariji pacijenti (≥65 godina) češće su imali POKP tri mjeseca poslije operacije u poređenju sa mlađim pacijentima (80,0% u odnosu na 52,9%, p=0,003). Zaključak: Ovi rezultati jasno ukazuju da je prisustvo APOE ε4 alela potencijalni prediktor rizika za nastanak POKP sedam dana poslije operacije, a starost je značajan sociodemografski faktor rizika za pojavu POKP tri mjeseca poslije operacije karcinoma debelog crijeva koja je urađena u opštoj anesteziji.

Introduction: Postoperative cognitive dysfunction (POCD) occurs very often in operated patients. This increasingly frequent complication compromises the recovery of operated patients, impairs the quality of life of patients and their families while prolongs the patients stay in the hospital and increasing the cost of treatment. We hypothesized that the presence of the ε4 allele in the APOE genotype, sociodemographic and clinical factors were a potential predictors for POCD seven days and three months after colon cancer surgery in general anesthesia. Aim: The research objective were to: determine the prevalence of homozygous and heterozygous APOE genotypes (ε2/ε2, ε2/ε3, ε2/ε4, ε3/ε3, ε3/ε4, and ε4/ε4) in patients with colon cancer undergoing surgery under general anesthesia; to compare the predictive significance of each allele variant (ε2, ε3, and ε4) for the development of POCD in the aforementioned patients; to assess the presence and degree of cognitive function impairment using the Mini-Mental State Examination (MMSE) in colon cancer patients preoperatively and compare them with the frequency of each APOE gene allele variant; to determine the association between the duration of colon cancer surgery and the development of POCD and the prevalence of APOE gene allele variants; to analyze all significant sociodemographic risk factors for the development of POCD in the aforementioned patients. Methods: A total of 113 patients over the age of 18 who underwent colon cancer surgery under general anesthesia in the period from 2021 to 2023 participated in our research. Preoperative preparation, anesthesia and postoperative treatment were uniform and standardized for all patients. The cognitive status was assessed using the MMSE, the day before the surgery, the seventh day and three months after the surgery. Results: The results showed that based on the MMSE, 105 patients (92,9%) had POCD seven days postoperatively, three months after the surgery, POCD was observed in 45 patients (39,8%). There was a statistically significant disturbance of cognitive functions in patients with the APOE ε4 allele (p=0,007) seven days after the surgery. Older patients (≥65 years) more often had POCD three months after the surgery compared to younger patients (80,0% versus 52,9%, p=0,003). Conclusion: These results clearly indicate that the presence of the APOE ε4 allele is a potential risk predictor for the occurrence of POCD seven days after the surgery, and age is a significant sociodemographic factor risk for the occurrence of POCD three months after the colon cancer surgery performed under general anesthesia.